Γενικές Πληροφορίες: Ο Άγιος Ευστράτιος ή Άη Στράτης, όπως αποκαλούν οι ντόπιοι το νησί τους, έχει έκταση 45 τ.χλμ. Το έδαφός του είναι ηφαιστειογενές με λίγο πράσινο αλλά με πλούσιο υπέδαφος.

Η ψηλότερη κορυφή του είναι το "Σημάδι" (298 μ.). Γύρω του υπάρχουν αρκετά μικρονήσια και βραχονησίδες. Ανήκει στη επαρχία Λήμνου, από την οποία απέχει 20 ν.μ και μαζί με αυτήν και τη Λέσβο συγκροτούν το νομό Λέσβου. Ολόκληρο το νησί περιλαμβάνεται στον κατάλογο του "Natura 2000", καθώς κρίνεται υψηλό, το επίπεδο διατήρησης των οικοσυστημάτων του.

Ο μοναδικός οικισμός του νησιού, έδρα της ομώνυμης κοινότητας βρίσκεται στη βορειοδυτική ακτή του, όπου και το γραφικό λιμανάκι του. Σήμερα στο νησί ζουν 250 μόνιμοι κάτοικοι. Ασχολούνται κυρίως με την αλιεία αλλά και με την κτηνοτροφία, τη γεωργία και τον τουρισμό.

Ιστορία: Σύμφωνα με τα ευρήματα το νησί κατοικείται από τη Μυκηναϊκή Εποχή. Οι ανασκαφές έφεραν στο φως ερείπια της αρχαίας πόλης Νέαι. Στα χρόνια της Εικονομαχίας, ο Όσιος Ευστράτιος ο θαυματουργός, διωκόμενος αποβιβάστηκε στο νησί , διακόπτοντας το ταξίδι προς τον τόπο εξορίας του. Εδώ μόνασε και εδώ απεβίωσε τον 9ο μ.Χ. αιώνα. Βρήκε καταφύγιο σε μια σπηλιά που και σήμερα ονομάζεται "Άη Στρατιού". Το 1021 ο Βασίλειος ο Βουλγαροκτόνος παραχώρησε το νησί στη Μονή της Μεγίστης Λαύρας και χρησιμοποιήθηκε ως "Φροντιστήριον αγένειων μοναχών". Άραβες και Τούρκοι πειρατές συχνά εύρισκαν καταφύγιο εκεί και οι λιγοστοί κάτοικοί του κρύβονταν στη σπηλιά που και σήμερα ονομάζεται "Καταφύγι".

Ο σεισμός του 1968: Το 1968 ένας ισχυρός σεισμός έπληξε το νησί. Θύματα 24 νεκροί και 100 τραυματίες. Ο παλιός οικισμός σχεδόν καταστράφηκε και έδωσε τη θέση του σ' ένα νέο, που κτίστηκε στο μέρος που οι κάτοικοι είχαν πριν τα περιβόλια τους. Ο παλιός οικισμός είχε 500 περίπου σπίτια, λιθόχτιστα με χαγιάτια που στηρίζονταν σε ξύλινα υποστυλώματα, αλλά και πολλά νεοκλασικά χαρακτηριστικά δείγματα της αρχιτεκτονικής του βορειοανατολικού Αιγαίου. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η Μαράσλειος Σχολή, που φτιάχτηκε με τις εισφορές ξενιτεμένων Αγιοστρατιτών και λειτούργησε ως δημοτικό σχολείο την περίοδο 1912 -1968 . Σήμερα αναπαλαιώνεται για να στεγάσει το "Μουσείο Δημοκρατίας".

Τόπος εξορίας: Ο Άγιος Ευστράτιος ήταν γνωστός για 4 δεκαετίες γνωστός ως τόπος εξορίας. Το 1928 έφθασαν οι πρώτοι κρατούμενοι, διωκόμενοι για πολιτικά αλλά και ποινικά αδικήματα. Την περίοδο 1936 -1948 οι εξόριστοι έφτασαν τους 300 και ήταν όλοι πολιτικοί κρατούμενοι. Την περίοδο 1948 - 1963 οι εξόριστοι μαζί με τους φρουρούς - χωροφύλακές τους ξεπέρασαν τους 4.000 και διαβιούσαν ξεχωριστά από τους ντόπιους σε καλύβες και σε σκηνές. Ανάμεσά τους οι Βάρναλης, Ρίτσος, Καρούζος, Κατράκης, Πατρίκιος, Λειβαδίτης. Μάλιστα ο Μάνος Κατράκης ανέβασε και μια θεατρική παράσταση: Τους "Πέρσες" του Αισχύλου.

Μετακινήσεις στο νησί: Το οδικό δίκτυο του νησιού αποτελείται από έναν ασφαλτοστρωμένο δρόμο (μήκους 3 χλμ. που συνδέει τον οικισμό με το ύψωμα του Προφήτη Ηλία και ένα δίκτυο βατών χωματόδρομων που επιτρέπουν την πρόσβαση σε ολόκληρο σχεδόν το νησί. Ο δρόμος για πρόσβαση στο νότιο τμήμα του νησιού έχει συνολικό μήκος 10 χλμ. και φτάνει μέχρι το ακρωτήριο Τρυπητή, όπου βρίσκεται και το μνημείο του πιλότου της Πολεμικής Αεροπορίας Νικολάου Σιαλμά. Κατά μήκος του υπάρχουν σημασμένες διασταυρώσεις που οδηγούν στις δυτικές παραλίες του νησιού. Ένα δεύτερο δίκτυο χωματόδρομων προσφέρει πρόσβαση στο βόρειο και ανατολικό τμήμα του νησιού.

Τουριστικές υποδομές: Τα τελευταία χρόνια με την ανάπτυξη του τουρισμού ο Άγιος Ευστράτιος αποκτά συνεχώς φίλους, που εκφράζονται με τα καλύτερα λόγια για τις ομορφιές του. Οι παρθένες παραλίες του, τα φρέσκα ψάρια του και το εξαιρετικής ποιότητας τυρί του προσελκύουν πολλούς επισκέπτες κάθε καλοκαίρι. Στο νησί υπάρχουν μικρές πανσιόν κι ενοικιαζόμενα, ταβέρνες και καφέ-μπαρ, που δίνουν τη δυνατότητα στους παραθεριστές να απολαύσουν τη φιλοξενία των κατοίκων και την ηρεμία του τόπου. Στο νησί λειτουργεί βενζινάδικο και γραφείο για ενοικιαζόμενα μοτοποδήλατα και αυτοκίνητα. Διαθέτει επίσης ελικοδρόμιο, ενώ στο λιμάνι του μπορεί να φιλοξενηθεί ικανός αριθμό σκαφών αναψυχής.

Για κολύμπι προσφέρονται οι πανέμορφες παραλίες του νησιού, Άγιος Αντώνιος, Άγιος Δημήτριος, Φτυλιό, Λιδαριό, Παναγιά και Καλάμι. Η παραλία του οικισμού διαθέτει ομπρέλες, ντουζιέρες και καμπίνες.

Μια πολύ όμορφη εμπειρία είναι ο γύρος του νησιού με καΐκι στις θαλασσινές σπηλιές, σε πολλές από τις οποίες βρίσκουν καταφύγιο μεσογειακές φώκιες, καθώς η περιοχή αποτελεί συνέχεια του θαλασσίου πάρκου των Β. Σποράδων.

Για όσους ασχολούνται με το υποβρύχιο ψάρεμα καλοί ψαρότοποι υπάρχουν γύρω από τις βραχονησίδες Δώδεκα Απόστολοι, Δασκαλιό και Βέλια.

Πως να επισκεφθείτε τον Αϊ Στράτη?

Το νησί συνδέεται ακτοπλοϊκά με τη Λήμνο, όλες τις εργάσιμες ημέρες, με το Ε/Ο ΑΙΟΛΙΣ (αναχώρηση στις 06.30 από Άγιο Ευστράτιο και επιστροφή στις 15.00 από Μύρινα). Επίσης με την Καβάλα, τη Λέσβο και το Λαύριο. Επειδή τα δρομολόγια αναθεωρούνται συχνά καλό είναι ο επισκέπτης να φροντίσει να ενημερωθεί από τα πρακτορεία ή τα κατά τόπους λιμεναρχεία.

Το κείμενο είναι από το http://www.visitlimnos.gr/